Carol Price – jest członkiem UK Registry of Canine Behaviourists i autorką dwóch bestselerów: „Zrozumieć Border Collie” i „Zrozumieć psy uratowane”.


Wstęp

Jako behawioryskę, zasmuca mnie fakt, że często spotykam psy, których problemy - począwszy od agresji i fobii, do braku posłuszeństwa - spowodowane są lub zaostrzone przez nieodpowiednie wychowanie od szczenięcia. Z jakiegoś powodu ludziom wydaje się, że każdy pies powinien być w stanie poradzić sobie jako towarzysz człowieka w ludzkim świecie, bez względu na zaplecze, jakie otrzymał jako szczeniak albo jak ubogo został do tej roli przygotowany od pierwszych dni życia.

W rzeczywistości, życie w ludzkim stadzie i cywilizacji może okazać się dla niektórych psów ekstramalnym wyzwaniem ze względu na ograniczenie ich naturalnych instynktów i zachowań. Dlatego też, psy, które nie zostały odpowiednio wcześnie przygotowanie przez hodowców do życia w ludzkim świecie, mają problemy w przyszłości.

EFEKT BRAKU SOCJALIZACJI W MŁODOŚCI

Właściciele psów nie zdają sobie sprawy w jaki sposób szczęnię zostało wychowane zanim trafiło do nich w wieku kilku tygodni, co pozwala mniej kompetentnym hodowcom obwiniać właścicieli za to, w jakiego psa przeradza się szczenię. Przeraża mnie fakt, że nadal spotykam szesnastotygodniowe szczenięta, które nie widziały na oczy trawy, czy nawet skrawka nieba albo psy, które w wieku sześciu tygodni posikują na widok "pierwszego" ludzkiego gościa, czy przerażonych szczeniąt podczas podróży samochodem do ich nowych domów. To klasyczne przypadki zatrważającego braku właściwej socjalizacji od wieku szczenięcego - zaniedbanie hodowców. Ludzie nadal kupują od takich hodowców szczenięta, zamiast poszukać w pierwszej kolejności hodowli, w których dba się o wczesną socjalizację szczenięcia.

WYCHOWYWANIE PSÓW WE WŁAŚCIWY SPOSÓB

Wedłg mnie, hodowla i wychowywanie psów, powinno być sztuką, w którą wkłada się serce. Hodowanie psów, które są psychicznie zdrowe, o zrównoważonym temperamencie i genetyce, to tylko pierwsza część całej misji.
Następna część, to decenienie faktu, że szczeniaki po urodzeniu to małe dzikusy, zaprogramowane jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Więc bez doświadczonego hodowcy, który zainterweniuje w początkowym momencie, nie mamy co liczyć na przyszłego wspaniałego towarzysza człowieka.
Jestem hodowcą Border Collie. Collie są nie tylko jednymi z najbardziej wrażliwych ras na świecie (bardzo łatwo jest je zepsuć na samym początku), jak również jednymi z najbardziej pojmujących psów, łatwo jest je nauczyć pożądanego zachowania w stosunku do innych psów, jak i do ludzi, co nie jest u psów rzeczą wrodzoną.

KONTROLOWANE UCZENIE SIĘ SZCZENIĄT

Nie ma sensu narażanie szczeniaka na tysiące różnych doświadczeń na raz, jeżeli nie jesteśmy w stanie kontrolować, jaką naukę z nich wyniesie. Mam na myśli to, że jeżeli szczeniak jest przeznaczony do życia w środowisku domowym, musi być w takim środowisku wychowany, wszystko inne będzie dla takiego szczeniaka w późniejszym etapie bardzo stresujące. Od pierwszego dnia życia, moje szczenięta są ulokowane w dużym, przytulnym legowisku (klatce), która znajduje się w domu, w którym szczenięta mogą od czasu do czasu odpocząć pomiędzy zabawą i czasem socjalizacji, jak również w nocy, podczas snu, początkowo z ich matką. W ten sposób, jeżeli ich przyszli właściciele będą chcieli użyć podobnej klatki w swoich domach, to nie będzie problemu, bo szczenięta szybko się zaklimatyzują.

WCZESNE ZAPOZNANIE Z CZŁOWIEKIEM

Moje szczenięta zaczynają być noszone przez różne osoby kiedy mają już kilka dni, aby zapoznać je z zapachem człowieka i oswoić z dotykiem czy podnoszeniem. Stosuję to tak wcześnie, jak to tylko możliwe, nawet gdy szczenięta jeszcze nie widzą i nie słyszą. Oczywiście upewniam się, że osoby podnoszące szczenięta zachowują środki higieny i są osobami zaufanymi (także dla matki szczeniąt) i potrafią podnosić szczenięta z należytą ostrożnościa. Zanim osiągną wiek kilku tygodni, są już oswojone z zapachem różnych ludzi, jak również z naturalnymi dla świata cywilizowanego odgłosami, takimi jak dkurzacz, pralka, czy telewizor. Są również przyzwyczajane do regularnego szczotkowania i innych zabiegów pielęgnacyjnych (czyszczenie uszu, przycinanie paznokci, zaglądanie do pyska, itp.). Kiedy szczenięta osiągają wiek jednego miesiąca, stąpają pewniej na nogach, zapraszam do domu znajomych zarówno dorosłych jak i dzieci, aby pod kontrolą pobawiły się ze szczeniętami zabawką. Daję znajomym smakołyki, aby nagradzały szczenięta kiedy przyjdą do nich, zachęcone głosem. Proszę też o przywołanie szczeniaków w sposób, w jaki ja je przywołuję, kiedy zamierzam je karmić, czy bawić się z nimi. W ten sposób osiągam u miesięcznego szczenięcia to, że nie tylko przychodzi na zawołanie ale też uczy się, że niezłą frajdą jest otaczanie się ludźmi, jak również przekonanie, że współpraca z ludźmi zawsze się opłaca (smakołyk).

ŚWIAT ZEWNĘTRZNY

Jeżeli moje szczenięta mają ok. 4-5 tygodni, uczę je noszenia obroży, a następnie wyruszamy w podróż do świata zewnętrznego. Początkowo szczenięta wszędzie są noszone, dopóki nie mają kompletu szczepień.
Doświadczają wzrokowo i słuchowo korków, pociągów, innych psów i zwierząt, samolotów, ludzi na rowerach, ludzi w kapeluszach i dziwnie ubranych, ludzi na wózkach inwalidzkich itd. Również w tym wieku mają przynajmnie jedną podróż samochodem dziennie, początkowo z ich mamą, kiedy podczas jazdy mogą ciągnąć mleko z sutka i przyzwyczajanie do jazdy jest praktycznie bezstresowe w takim przypadku. Każde szczenię wychodzi na zewnątrz pojedynczo, co jest całkowicie dla szczenięcia wyczerpujące ale zdrowe. Ważne jest też to, że szczenię prowadzone jest przez pewnego siebie właściciela, kiedy czerpie radość z poznawania świata, a nie reaguje np. strachem na daną rzecz, wzorując się na zachowaniu swojego brata miotowego.

KONTAKTY Z INNYMI PSAMI

Szczenięta zazwyczaj rozwijają kluczowe aspekty ich osobowości i przyszłe zachowanie względem innych psów, jako rezultat tego, czego nauczą się od pierwszych dni względem swoich braci/sióstr miotowych.Nie wolno pozwolić, aby żaden szczeniak z miotu znęcał się uporczywie nad innym, czy uwierzył w to, że ciągła postawa dominacyjna jest pożądana, bo zarówno szczenię znęcające się nad drugim, jak i to, które daje się poniewierać, mogą sprawiać problemy w przyszłości. Na szczęście nigdy w żadnym z moich miotów nie zdażyły się aż tak brutalne szczenięta ale miałam jeden, czy dwa przypadki, że szczeniaki nie chciały okazać żadnej z odnak podporządkowania względem braci/sióstr miotowych i w tym przypadku musiałam poprosić dorosłego psa, Aruna, by pokazał im, gdzie jest ich miejsce. Może to zabrzmiało brutalnie ale było to zdrowe rozwiązanie, by nauczyć młode jak okazać podporządkowanie stojącemu wyżej w hierarchii, co miało na celu uchronienie ich od kłopotów w przyszłości.

TOALETA – TRENING

Moje szczenięta, kiedy odchodzą do nowych domów, są w stopniu zaawansowanym nauczone gdzie mają załatwiać swoje potrzeby – mają wtedy od 10 do 12 tygodni. Nauka trwa każdego dnia, każdej godziny, szczególnie po posiłku, po okresie zabawy i zaraz po przebudzeniu, co daje im największą szansę bycia we właściwym miejscu, by załatwić potrzebę. Zawsze solidnie je nagradzam i chwalę, kiedy się załatwią w odpowiednim miejscu. Jest to bardzo ciężka praca. Niektórzy hodowcy pozwalają załatwiać się szczeniętom w domu na gazetach, co nie pozwala im zrozumieć, że nie wolno załatwiać swoich potrzeb w domu.

KAWAŁ DOBREJ ROBOTY

Mam nadzieję, że ten artykuł uświadomił wam, jak wiele trzeba włożyć różnorodnej pracy, aby dać szczeniakowi zaplecze, dzięki któremu, ma on możliwość wyrosnąć na bardzo dobrze zsocjalizowanego psa. Nie ma nic przyjemniejszego dla hodowcy, niż rozmowa z nowym właścicielem szczeniaka, który jest zadowolony, że szczenię szybko się zaklimatyzowało, nie sprawia żadnych problemów.
Kiedy chcesz kupić szczeniaka, dowiedz się w jaki sposób przebiegała jego wczesna socjalizacja. Podyskutuj z hodowcą, niech opowie ci szczegółowo, w jaki sposób przygotowuje szczęnięta do życia w cywilizowanym świecie. Jeżeli to co mówi, nie brzmi zbyt obiecująco, poszukaj innego hodowcy. Ludzie kupują szczenieta nie troszcząc się o to czy były właściwie zsocjalizowane, bo są one tańsze od tych, w których ukształtowanie włożono bardzo dużo czasu, pracy, miłości i doświadczenia. Z jednego sobie tylko nie zdają sprawy, że kupując niezsocjalizowanego szczeniaka, oszczędzą niewiele, bo będą cały czas przypłacać nowymi zmartwieniami.


Artykuł pochodzi z magazynu "Your Dog", przetłumaczyła: Kasia

na zdjęciu: Destiny's Child Elite House (2 dni)
Sobolewska Katarzyna (2007-07-02 20:59:18)